Moji Motions

"Chỉ số Sinh mệnh" là một đặc điểm sinh học hiển thị tự nhiên trên cơ thể người từ khi sinh ra. Nó cho biết chính xác thời gian sống còn lại của mỗi người và có tính bất biến tuyệt đối (không thể bị ẩn đi, kéo dài hay rút ngắn bằng bất kỳ tác động nào). Khi chỉ số đếm ngược về 0, cá nhân đó sẽ chết.

Sáng 1/3, tình hình Trung Đông leo thang nghiêm trọng sau khi có thông tin lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, thiệt mạng trong một cuộc không kích được cho là do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện. Với vai trò là người nắm quyền lực cao nhất trong hệ thống chính trị Iran, ông không chỉ là nguyên thủ tối cao về tôn giáo mà còn là người quyết định các chính sách chiến lược, quốc phòng và định hướng đối ngoại của quốc gia. Vì vậy, việc ông thiệt mạng được nhiều quan chức Iran mô tả như một sự “tử vì đạo”, nhằm củng cố tinh thần đoàn kết và chính danh cho các hành động đáp trả sau đó. Sự kiện này được xem là bước ngoặt lớn, làm bùng phát làn sóng trả đũa dữ dội từ Tehran. Ngay sau đó, Iran đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời xuất hiện báo cáo về các vụ nổ gần sân bay và cơ sở hạ tầng tại Dubai (UAE), Bahrain, Doha (Qatar), Jordan và Kuwait. Các hệ thống phòng không trong khu vực đã được kích hoạt khẩn cấp, khiến không phận nhiều nơi bị gián đoạn và hoạt động hàng không bị ảnh hưởng. Chính phủ các nước vùng Vịnh lên án mạnh mẽ các hành động quân sự này, đồng thời kêu gọi kiềm chế để tránh chiến tranh lan rộng.

Existentialism is the idea that people are not born with a fixed purpose or identity and rather create meaning through their choices and actions. On the other hand, essentialism refers to the idea that there is an “essence” to our being, suggesting that an unchangeable aspect of ourselves precedes our birth and plays a role in determining our future identities.

“Nhân chi sơ, tính bản thiện” là quan niệm thường gắn với tư tưởng của Mạnh Tử, cho rằng con người khi sinh ra vốn có những mầm mống của lòng trắc ẩn, công bằng và đạo đức. Những hành vi xấu chủ yếu hình thành do môi trường, hoàn cảnh và quá trình giáo dục không phù hợp. Ngược lại, “Nhân chi sơ, tính bản ác” gắn với tư tưởng của Tuân Tử, cho rằng con người tự nhiên có xu hướng theo đuổi lợi ích, ham muốn và cạnh tranh cho bản thân. Vì vậy, đạo đức và trật tự xã hội cần được hình thành thông qua giáo dục, quy tắc, kỷ luật và các chuẩn mực xã hội.

Infoslide 1: Cao, ôi! cao vời vợi, những cánh rừng mục nát đã qua cả thiên thu, tiếng thác ngàn đời đổ trong dòng vĩnh cửu; nơi khe núi quanh co, gió đạp gió sao mà mãi mê cuồng, mà mãi hoang lạnh. Nước từ trời biếc gieo mình xuống vực thẳm, đá kề tai người rì rầm chuyện hồng hoang; những vách núi đen rịn lệ bên đường vắng một linh hồn cổ xưa cất dài tiếng tiếng thở than. Dòng nước cuồng quay giữa vực sâu hoắt, mây không xích trôi về cõi vô cùng; hỗn loạn trong thanh bình, bóng tối trong ánh sáng, đập, từng đập, nhịp nhàng một linh hồn. Phản chiếu một dung nhan, nhận cùng một nguồn cội, chẳng khác đâu, muôn cánh hoa nở trên cùng một nhánh. Ôi! những mật tự của Đại Khải Huyền, những dấu thiêng của cõi đời vĩnh viễn: của những khắc đầu, và những khắc cuối, của mọi giây trong những miền ở giữa, và của những điều không bao giờ cùng tận. (Dịch từ The Simplon Pass bởi William Wordsworth) Infoslide 2: Hãy lên đường về Ấn Độ, hỡi linh hồn! Hãy làm sáng tỏ những huyền thoại Á Đông, những cổ tích nguyên sơ của nhân loại. Không chỉ riêng các ngươi, mà cả những chân lý kiêu hãnh của thế gian; không phải chỉ riêng các ngươi, mà cả những sự thật của khoa học hiện đại. Và còn cả những huyền thoại của thời hồng hoang, những truyền thuyết của Á châu, của Phi châu; những dòng sáng tinh thần phóng vút trông xa; những giấc mộng chưa từng bị xích buộc; những kinh sách và huyền sử lặn sâu vào vực thẳm; những cốt truyện táo bạo của thi nhân; những tôn giáo cổ xưa nhất của loài người. Ôi những ngôi đền đẹp hơn hoa huệ, đang bừng sáng trong ánh mặt trời đang lên! Ôi những huyền thoại khước từ điều đã biết, thoát khỏi vòng giam giữ của những gì muôn thuở, để mà bay vút lên tận thiên không! Ôi những tòa tháp rực rỡ và siêu việt, chóp tháp đỏ như hoa hồng, dát vàng lấp lánh! Những tháp đài bất tử của huyền thoại, được dựng nên từ những giấc mơ hữu hạn của con người! Ta cũng đón nhận các ngươi, trọn vẹn như đón nhận mọi điều khác; ta cũng ca ngợi các ngươi, bằng tất cả niềm hân hoan. Hành trình về Ấn Độ! Kìa, hỡi linh hồn! Ngươi chẳng thấy ý chỉ của Thượng Đế ngay từ thuở ban đầu sao? Rằng mặt đất này phải được nối liền, được giăng kín bằng những mạng lưới liên kết; rằng các dân tộc phải trở thành láng giềng, phải kết hôn và trao nhau hoa cưới; rằng đại dương phải được vượt qua, khoảng cách phải được kéo lại gần; rằng mọi miền đất phải được hàn, phải được gắn thành một và một. Ta hát lên một tín ngưỡng mới: Hỡi những vị thuyền trưởng, những người du hành, và những kẻ đi khai phá Bài ca này ngân lên cho các ngươi; hỡi những kỹ sư, kiến trúc sư, và những người thợ máy Bài ca này cũng ngân lên vì các ngươi. Bởi công trình của các ngươi không chỉ vì thương mại, không chỉ vì chuyên chở; mà nhân danh Thượng Đế, và vì chính ngươi, hỡi linh hồn. (Dịch từ Passage O Soul to India! bởi Walt Whitman)

Quy tắc kinh nghiệm (heuristic) là mô tả về cách thức con người sử dụng để đưa ra quyết định một cách nhanh chóng và hiệu quả trong điều kiện hạn chế về thời gian, thông tin và năng lực nhận thức (bounded rationality). Thay vì tiến hành phân tích đầy đủ theo tính toán lý trí, quy tắc kinh nghiệm cho phép chúng ta đơn giản hóa vấn đề bằng cách dựa vào kinh nghiệm, trực giác hoặc những khuôn mẫu quen thuộc. Ví dụ, khi một người chọn ăn ở một nhà hàng đông khách vì cho rằng “đông khách thì chắc ngon”, họ đang sử dụng quy tắc kinh nghiệm để đưa ra quyết định mà không thực sự tính toán lý trí các yếu tố khác như chất lượng món ăn, quy trình vệ sinh, tay nghề bếp trưởng… để đưa ra một quyết định lý trí nhất. Quy tắc kinh nghiệm hiệu quả bởi vì nó phù hợp với bản chất thực tế của nhận thức con người khi chúng ta không có khả năng xử lý tất cả thông tin một cách hoàn hảo, nên cần những chiến lược giúp giảm quá tải nhận thức.

Trong loạt phim Toy Story, đồ chơi là những sinh vật có tri giác, mục đích của chúng là mang lại niềm vui và hạnh phúc cho trẻ em ở nhà trẻ Sunnyside. Tuy nhiên, những món đồ chơi này lại mong muốn có chủ nhân riêng. Lotso, người từng là đồ chơi quý nhất của chủ nhân cũ trước khi bị vứt bỏ và lãng quên, tin rằng "đồ chơi chắc chắn sẽ bị chủ nhân vứt bỏ dù sớm hay muộn" và "không có chủ nhân nghĩa là không có đau khổ". Hắn ta điều khiển và cai trị những món đồ chơi khác ở nhà trẻ Sunnyside với mục tiêu ngăn chặn đồ chơi trốn thoát khỏi nhà trẻ.

Chứng thù ghét đàn ông (misandry) là thái độ tiêu cực, khinh miệt, hoặc thành kiến sâu sắc đối với nam giới, bao gồm các hành vi định kiến cá nhân cho đến sự miệt thị có hệ thống — ngược lại với chứng thù ghét phụ nữ (misogyny).

Thời vua Lý Thái Tông (1028 - 1054) là khúc giao thời rực rỡ, đưa xã hội thoát ly khỏi dư chấn chiến tranh và nạn cát cứ để bước vào kỷ nguyên thống nhất. Khi bắt đầu triều đại, các thế lực địa phương và các dòng tộc lớn tuy không còn nắm sức mạnh quân sự riêng biệt nhưng các thủ lĩnh địa phương vẫn có thể nổi dậy và tranh giành quyền lực hoặc đòi quyền tự trị. Hơn nữa quy tắc truyền ngôi chỉ mới bắt đầu thống nhất để ngăn chặn việc tranh chấp đẫm máu giữa các hoàng tử và các thế lực ngoại thích. Hình Thư triều nhà Lý là bộ luật đầu tiên của Việt Nam được ban hành bởi vua Lý Thái Tông năm 1042, là tiền đề cho tư duy lập pháp của đất nước sau này. Bộ luật này mang tính thống nhất cao, đề cao vị thế vua và hoàng gia, chú trọng tạo điều kiện cho sự phát triển văn minh nông nghiệp nước nhà,... Phật giáo thời Lý là Quốc giáo, ảnh hưởng chi phối đến cả chính trị và pháp luật. Vua Lý Thái Tông và các vua đời sau lấy sự từ bi và "đức trị" làm gốc. Nhiều điều luật cho phép người già, trẻ nhỏ hoặc người phạm tội nhẹ được nộp tiền chuộc tội thay vì chịu hình phạt thể xác (như chịu trượng, tù đày), giảm nhẹ hình phạt hoặc hoãn thi hành án cho người đang chịu tang (đặc biệt là tang cha mẹ), nhà vua cũng thường xuyên ban lệnh đại xá, giảm án cho tù nhân nhân các dịp lễ hội Phật giáo lớn hoặc khi xây dựng chùa chiền để tích đức cho quốc gia. Tuy nhiên, một số sử gia về sau này phê phán rằng luật pháp vì đề cao sự độ tha mà có nhiều lỗ hổng, nhà vua vì lòng trắc ẩn của đạo Phật mà tha bổng những kẻ nguy hại, bỏ qua sự nghiêm minh của pháp luật và trọng trách với quốc gia. Như khi Nùng Trí Cao làm phản, Lý Thái Tông bắt được không giết mà lại phong tước Thái bảo, gián tiếp dẫn đến Nùng Trí Cao có cơ hội tiếp tục phản nghịch gây tai hoạ. Hay cũng có phê phán cho rằng các đời vua Lý thiên vị Phật Giáo mà bỏ qua nghĩa lớn với đất nước, như vua Lý Thần Tông quy công đánh giặc cho Phật và đạo, đi các chùa quán lạy tạ mà không uý lạo tướng sĩ.