Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Diễn ngôn "Im lặng là đồng lõa" (Silence is complicity) cho rằng khi đứng trước một hành vi sai trái, bất công hoặc vấn đề xã hội, việc một cá nhân lựa chọn không lên tiếng, không thể hiện quan điểm hay không hành động cũng đồng nghĩa với việc gián tiếp ủng hộ, dung túng hoặc tiếp tay cho cái sai đó.

A là một người đàn ông sống trong thị trấn Sixseven, một nơi tưởng chừng hoàn hảo nhưng thực chất là một trường quay truyền hình khổng lồ. Toàn bộ cuộc đời A, từ khi sinh ra, đã bị dàn dựng và phát sóng 24/7 cho hàng triệu khán giả trên thế giới, trong khi bản thân anh hoàn toàn không hay biết. Mọi mối quan hệ xung quanh A, gia đình, bạn bè, công việc, đều là diễn viên hoặc tình huống được sắp đặt nhằm giữ anh ở lại trong vòng kiểm soát của chương trình. Khi A dần nhận ra những dấu hiệu bất thường và sự thật về cuộc sống của mình, anh phải đối mặt với một lựa chọn mang tính tồn tại: tiếp tục sống trong một thế giới giả tạo nhưng an toàn, hay rời bỏ tất cả để bước vào thế giới thật, một nơi không ai đảm bảo hạnh phúc, nhưng anh có quyền tự do và quyền được là chính mình.

During Rodrigo Duterte’s presidency (2016–2022), the Philippine government launched a nationwide anti-drug campaign known as the “War on Drugs. Official police operations resulted in thousands of deaths to "clean up the streets. Support has been mixed. On 11 March 2025, former Philippine President Rodrigo Duterte was arrested pursuant to a warrant issued by the International Criminal Court for alleged crimes against humanity linked to killings during the Philippine “War on Drugs". He was subsequently transferred to The Hague to face ICC proceedings as opposed to trying him in local Philippine courts. The ICC alleges that Duterte bears responsibility for murders committed between 2011 and 2019, covering both his time as Mayor of Davao City and as President.

Vào ngày 18 tháng 6, 2026, Hoa Kỳ và Iran đã ký thỏa thuận tạm hoãn xung đột. Thỏa thuận này bao gồm lệnh ngừng bắn giữa hai bên trong vòng 60 ngày, việc gỡ bỏ tất cả các trừng phạt kinh tế lên Iran từ Hoa Kỳ, việc 300$ tỷ đô (được tài trợ bởi các công ty tư nhân và đồng minh tại Hoa Kỳ và các quốc gia đồng minh) được sử dụng để tái xây dựng tại Iran, việc Iran cho phép các tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz, việc Iran được phép phát triển hệ thống tên lửa đạn đạo, và việc Iran sẽ tiếp tục thỏa thuận để phi hạt nhân hóa vũ trang.

Truyện kể rằng Gyges - một kẻ chăn cừu - sau một cơn bão lớn làm mặt đất rung chuyển, đã tìm thấy một chiếc nhẫn từ một chiếc hố. Sau đó, Gyges phát hiện ra phép lạ từ chiếc nhẫn: mỗi khi hắn lật nhẫn vào trong lòng bàn tay, hắn trở nên tàng hình. Gyges xoay xở để được chọn là một trong số các sứ giả được gửi về kinh yết kiến nhà vua. Nhờ chiếc nhẫn huyền diệu, Gyges thành công trong việc quyến rũ hoàng hậu, rồi cả hai cùng giết vua Lydia và chiếm đoạt ngai vàng. Câu chuyện nêu ra một cách diễn giải về con người và nghĩa vụ đạo đức: nếu con người có thể sống sai trái mà không bị phát giác, họ sẽ không chọn sống chính nghĩa một cách tự nguyện.

"Cuối thế kỷ 19, đại dịch tả kinh hoàng đã bùng phát tại một quốc gia bị chia cắt. D là một bác sĩ lâm sàng và nhà dịch tễ học xuất chúng làm việc tại thủ đô phía Nam. Người vợ sắp cưới của D, người mà anh vô cùng yêu thương nhưng đã phải xa cách suốt 5 năm để theo đuổi sự nghiệp nghiên cứu, hiện đang sống tại một thị trấn xa xôi ở phía Bắc. Sau nhiều năm ròng rã, D vừa hoàn thiện bản thảo và chế tạo thành công một hệ thống lọc nước sinh học di động cùng mẻ thuốc đặc trị thử nghiệm duy nhất có khả năng dập tắt dịch bệnh. Nhưng rồi một tình huống nguy cấp đã xuất hiện: - Tại miền Nam: Đây là trung tâm công nghiệp duy nhất của cả nước, sở hữu các lò phản ứng hóa chất và xưởng cơ khí có thể sản xuất hàng loạt mẻ thuốc cùng hệ thống lọc nước này. Tuy nhiên, chính quyền miền Nam vô cùng bảo thủ. Để bảo vệ lợi nhuận độc quyền từ việc bán nước sạch tinh khiết, giới tinh hoa đã ra lệnh sẽ thiêu rụi phòng thí nghiệm và tiêu hủy toàn bộ nghiên cứu của D vào bình minh ngày mai. - Tại miền Bắc: Đây là vùng nông nghiệp hoàn toàn lạc hậu, không có bất kỳ nền tảng hóa chất hay máy móc nào. Thị trấn của người vợ sắp cưới vừa báo cáo ca nhiễm tả đầu tiên vào chiều nay. Đêm nay, D đứng trước 2 lựa chọn: (1) Ở lại miền Nam: Chấp nhận hy sinh tự do cá nhân để tham gia vào một cuộc đấu tranh chính trị khốc liệt. Với uy tín và bộ óc của D, anh chắc chắn sẽ lật đổ được giới tinh hoa sau khoảng 6 tháng, từ đó đưa bản thảo vào sản xuất hàng loạt và cứu sống hàng chục triệu người trên toàn quốc. Nhưng trong 6 tháng đó, vợ sắp cưới của anh và gia đình cô ở miền Bắc chắc chắn sẽ qua đời vì dịch bệnh. (2) Bỏ trốn ngay trong đêm: Đánh cắp hệ thống lọc và mẻ thuốc duy nhất chạy về phía Bắc. Lượng thuốc và công suất máy là hữu hạn, nhưng vừa đủ để cứu sống người vợ sắp cưới của D và toàn bộ thị trấn của cô. Tuy nhiên, ngay khi anh rời đi, phòng thí nghiệm sẽ bị thiêu rụi, toàn bộ thông tin nghiên cứu sẽ bị thất truyền vĩnh viễn. Hàng chục triệu người khác trên toàn quốc sẽ chết trước khi y học tìm ra phương thuốc thứ hai.

Đầu thế kỷ 20, các biện pháp tránh thai bị coi là bất hợp pháp và vô đạo đức tại Mỹ và châu Âu. Margaret Sanger, người tiên phong của phong trào kiểm soát sinh đẻ, đã tuyệt vọng tìm kiếm sự ủng hộ. Để có được nguồn tài trợ và tính chính danh khoa học, bà đã quyết định liên minh với phong trào Thuyết Ưu sinh (Eugenics) – một trào lưu khoa học đương thời tin rằng nhân loại cần "cải thiện nòi giống" bằng cách hạn chế sinh sản ở những người "kém cỏi" (người nghèo, người khuyết tật, dân tộc thiểu số). Sự liên minh này đã giúp hợp pháp hóa thuốc tránh thai thành công, mở ra kỷ nguyên giải phóng phụ nữ, nhưng cũng gián tiếp dọn đường cho các luật triệt sản cưỡng bức tàn nhẫn đối với các nhóm yếu thế trong nhiều thập kỷ sau đó.

Tháp nhu cầu Maslow là một khung lý thuyết dùng để lý giải nhu cầu và động lực của con người thông qua 8 nhóm nhu cầu được sắp xếp theo mức độ ưu tiên tăng dần, bao gồm: nhu cầu sinh lý, nhu cầu an toàn, nhu cầu yêu thương và thuộc về, nhu cầu được tôn trọng, nhu cầu nhận thức, nhu cầu thẩm mỹ, nhu cầu tự hiện thực hóa bản thân (self-actualization), và nhu cầu siêu việt (transcendence). Một cách diễn giải phổ biến của lý thuyết này cho rằng con người cần ưu tiên đáp ứng các nhu cầu nền tảng hơn trước khi có thể hướng tới những nhu cầu ở bậc cao hơn. Trong bối cảnh hiện đại, lý thuyết này được ứng dụng rộng rãi trong giáo dục đại học, đào tạo kinh doanh và quản trị, nghiên cứu xã hội học, chăm sóc sức khỏe, tư vấn tâm lý và công tác xã hội.

Vào cuối thập niên 1960, tại Mỹ phá thai bị coi là tội phạm hình sự. Những phụ nữ mang thai ngoài ý muốn thường phải tìm đến các cơ sở y tế "chui" do giới xã hội đen điều hành, dẫn đến hàng ngàn ca nhiễm trùng và tử vong. Trước tình cảnh này, một nhóm sinh viên nữ lấy bí danh là "Jane" (The Jane Collective) đã quyết định tự hành động. Ban đầu, họ chỉ là người môi giới tìm bác sĩ an toàn. Nhưng sau đó, để giảm chi phí, những người phụ nữ không hề có bằng cấp y khoa này đã tự học cách thực hiện các thủ thuật y tế như nạo hút thai và tự tay thực hiện thành công cho hơn 11.000 phụ nữ trong các căn hộ bí mật, trước khi phá thai được hợp pháp hóa vào năm 1973.

Vào đầu tháng 1/2026, ca sĩ Indie Em Ellata (chủ nhân hit Ngày ấy) đã gây bão mạng xã hội khi tuyên bố sẽ giải nghệ nếu không tạo ra thu nhập. Em phát ngôn: "Em yêu âm nhạc thì âm nhạc phải yêu Em. Còn nếu không thì Em xin chấm dứt sự đau khổ mà mình đã phải chịu đựng từ khi lựa chọn nghệ thuật." Xoay quanh sự kiện ra mắt album Giữa một vạn người (cuối 2025 - đầu 2026), ca sĩ Phùng Khánh Linh chia sẻ về hành trình hơn một thập kỷ làm nghề. Cô không ngần ngại kể về những ngày tháng sống chật vật đến mức "phải ăn bánh tráng qua ngày", đi lắp ráp camera để nuôi mộng âm nhạc. Tuy nhiên, cô khẳng định: "Nỗi buồn với tôi là một món quà".

Si mê là trạng thái tâm lý cực đoan, nơi một cá nhân bị ám ảnh cưỡng chế bởi một người thương cụ thể, khao khát được đáp lại tình cảm đến mức đau đớn thể xác và tinh thần. Trong bối cảnh này, bạn đang bị giam cầm trong trạng thái đó, nhưng mối quan hệ thực tế chỉ là một chuỗi những sự lạnh nhạt, mập mờ và tàn nhẫn; bạn biết rõ người thật sẽ không bao giờ yêu bạn. Một công nghệ thần kinh mang tên Pygmalion ra đời, cung cấp một giải pháp triệt để: một kén nuôi dưỡng sinh học cho phép ý thức con người di cư vĩnh viễn vào một thực tại mô phỏng. Tại đây, hệ thống kiến tạo một Bản sao Tâm thức của người thương với ngoại hình và ký ức y hệt bản gốc, nhưng được lập trình để thấu hiểu và yêu bạn vô điều kiện, xóa bỏ mọi sự bất định của thế giới thực. Khi lựa chọn kích hoạt, cơ thể vật lý của bạn sẽ rơi vào trạng thái thực vật vĩnh viễn và được duy trì sự sống trong kén bằng dung dịch dinh dưỡng. Trong khi đó, ý thức của bạn sẽ hoàn toàn cắt đứt liên kết với thực tại; bạn sẽ quên mất rằng đây là một thế giới giả lập và sống trọn kiếp người trong hạnh phúc bên cạnh người tình hoàn hảo đó.

Trong kiến nghị này, "Cái chết dần dần của Chúa" không được hiểu theo nghĩa đen là sự tồn tại của Chúa chấm dứt, mà là khái niệm triết học của Friedrich Nietzsche nhằm mô tả sự suy tàn của niềm tin tôn giáo.

Trong các thảo luận về người nhập cư không có giấy tờ tại Hoa Kỳ, Sanctuary City (Thành phố Bảo hộ) chỉ các thành phố đã thông qua các chính sách hạn chế sự hợp tác của các cơ quan thực thi pháp luật địa phương với các cơ quan nhập cư liên bang, chẳng hạn như Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE). Một số Thành phố Bảo hộ bao gồm San Francisco, New York, Boston. Các chính sách bảo hộ phổ biến thường cấm hoặc hạn chế cảnh sát địa phương: - Hỏi về tình trạng nhập cư của một người. - Giữ một cá nhân trong tù quá thời gian giam giữ bình thường theo yêu cầu của ICE (thường được gọi là "ICE detainer" hoặc "yêu cầu giam giữ"), trừ khi có lệnh của tòa án. - Chia sẻ thông tin cá nhân về tình trạng nhập cư của cư dân với ICE.

Trong phạm vi trận tranh biện này, "có gu" được hiểu là khả năng đánh giá, lựa chọn và thưởng thức các sản phẩm, nghệ thuật, thời trang, ẩm thực hoặc phong cách sống dựa trên những tiêu chuẩn về thẩm mỹ hoặc văn hóa, thay vì chỉ đơn thuần dựa trên giá cả hay mức độ phổ biến.

Kẻ lót đường là người bị coi là đang ở vị thế bất lợi và được dự đoán sẽ thất bại. Hạt giống số một là người được phần đông cho là sẽ chiến thắng hoặc thành công.

Hiệu ứng giả dược (placebo effect) là hiện tượng một người có thể cảm nhận được sự cải thiện về triệu chứng hoặc tình trạng sức khoẻ sau khi nhận một phương pháp điều trị không có tác dụng dược lý trực tiếp đối với bệnh, nhưng họ tin rằng phương pháp đó có hiệu quả. Hiệu ứng này thường xuất hiện do kỳ vọng của bệnh nhân